Thái Long Vân (1928– 2015), sinh tại Tế Ninh, Sơn Đông, là bậc thầy võ thuật truyền thống Trung Quốc. Cha của Thái Long Vân là Thái Quế Cần, một nhân vật lừng lẫy vào đầu thế kỷ 20 tại các vùng Tấn, Thiểm, Cam, Ninh và khắp miền nam Trung Quốc.
15 tuổi đánh bại võ sĩ phương Tây
Ở tuổi 18, Thái Quế Cần gia nhập tiêu cục Cẩm Nguyên ở Tô Châu, vượt qua vùng Tây Bắc đầy cướp bóc mà chưa từng thất bại. Dáng người không cao, ngoại hình bình thường, nhưng ông ra đòn nhanh như chớp, mạnh như sấm sét, đánh bại mọi đối thủ ở Sơn Đông, được gọi là “Quyền Ma”.
Là con trai duy nhất, Thái Long Vân gánh vác trọng trách kế thừa y bát võ thuật của cha. Từ năm 4 tuổi, ông bắt đầu luyện võ dưới sự hướng dẫn nghiêm khắc của cha, tập trung vào các kỹ năng cơ bản như công phu hông, chân và đùi.
Thái Long Vân không phụ lòng cha. Năm 9 tuổi, quyền thuật của ông đã rất điêu luyện, thành thạo các kỹ thuật khó như “Tam cước nghênh diện”, “Bát bộ liên hoàn”, “La Hán thập bát thủ”, “Thiếu Lâm phong ma côn”. Sau này, ông đến Thượng Hải, bái nhiều danh sư, tinh thông các môn quyền như Thiếu Lâm, Hình Ý, Bát Quái.
Thái Long Vân đánh bại Masolov vào năm 1943
Vào năm 1943, giới quyền Anh phương Tây chính thức thách đấu với giới võ thuật Trung Quốc. Thái Quế Cần cùng võ sư nổi tiếng Vương Tử Bình đã chọn ra 8 võ sĩ đại diện cho võ thuật Trung Quốc đối đầu với quyền Anh phương Tây. Thái Long Vân thuyết phục cha mẹ, trở thành võ sĩ trẻ nhất phía Trung Quốc tham gia trận đấu này.
Qua bốc thăm, Thái Long Vân ra sân ở lượt thứ hai. Chỉ mới 15 tuổi, ông đối đầu với võ sĩ nổi tiếng trong giới quyền Anh phương Tây, Masolov người Nga, khoảng 30 tuổi, thân hình vạm vỡ. Khi Masolov bước lên võ đài với vẻ mặt kiêu ngạo, nhiều khán giả lo lắng cho Thái Long Vân, người trông nhỏ bé hơn rất nhiều. Nhớ lại trận đấu hôm đó, Thái Long Vân cười nói: “Lúc đó tôi còn nhỏ, thậm chí không biết Masolov là người nước nào, sau này đọc báo mới biết đối thủ to cao ấy là người Nga.”
Kết quả, Thái Long Vân đánh bại Masolov và kể từ đó, ông có được xung tụng là “Thần Quyền Đại Long”. Tờ Sanshou mô tả khi tiếng chuông vang, Masolov lao tới như hổ dữ. Thái Long Vân linh hoạt tránh né, thăm dò đối thủ, rồi phản công bằng quyền pháp Thiếu Lâm và “Tam cước nghênh diện” của Hoa Quyền.
Ông kết hợp cương nhu, biến hóa khôn lường, khiến Masolov trúng đòn liên tiếp, ngã 13 lần trong chưa đầy năm phút. Cuối hiệp ba, Masolov tung cú đấm mạnh, nhưng Thái Long Vân né tránh, tung cước trúng bụng khiến đối thủ gục ngã. Trọng tài đếm đến 10, Masolov không dậy nổi, Thái Long Vân thắng vang dội, làm nức lòng khán giả. Tuy nhiên Masolov không phục vì cho rằng quyền anh phương Tây chỉ dùng đòn tay không dùng đòn chân.
Năm 1946, Masolov thách đấu lại, đưa võ sĩ Mỹ Russell đối đầu Thái Long Vân, yêu cầu chỉ dùng tay chiến đấu. Với kỹ thuật Hoa Quyền và Thiếu Lâm ngày càng thuần thục, ông tiếp tục đánh bại Russell.
Thần tượng của Lý Tiểu Long
Theo tờ Văn Hối Báo , từng có người nói với Thái Long Vân rằng ngôi sao võ thuật nổi tiếng Lý Tiểu Long rất ngưỡng mộ ông, thậm chí cuốn sách “Đào tạo cơ bản võ thuật” của ông còn được Lý Tiểu Long đặt ở đầu giường. Trước đây, Thái Long Vân không dám kể, sợ bị cho là khoe khoang. Sau này, khi đọc bài viết của các nhà nghiên cứu từ “Hội nghiên cứu Lý Tiểu Long”, ông mới tin đó là sự thật.
Thái Long Vân được mệnh danh là "Nhất đại tông sư"
Hóa ra, Lý Tiểu Long từng mua nhiều sách võ thuật ở đại lục, trong đó có cuốn “Đào tạo cơ bản võ thuật” và “Hoa quyền” của Thái Long Vân. Lý Tiểu Long tập luyện theo hướng dẫn trong sách của ông, đặc biệt là các bài tập về hông và chân, giúp ông sử dụng cước pháp tự nhiên như dùng tay. Trong một bộ phim của Lý Tiểu Long, có động tác đặc biệt gọi là “Tam bất lạc địa tuyền phong cước” – ba động tác liên tiếp không chạm đất kết hợp với cước xoáy – được cải biên từ “Tam bất lạc địa” trong Hoa quyền của Thái Long Vân.
Cuốn sách “Quyền pháp cơ bản Trung Quốc" do Lý Tiểu Long viết cũng sử dụng hình minh họa cải biên từ sách của Thái Long Vân.
Tháng 6/2010, Thái Long Vân còn viết lời tựa cho phiên bản tiếng Trung cuốn sách “Con đường Kung Fu” của Lý Tiểu Long, trong đó viết: “Tôi và Lý Tiểu Long chưa từng gặp mặt, nhưng nhờ sợi dây võ thuật, tôi và anh ấy có một mối duyên sâu sắc…”
Dù chưa từng gặp Lý Tiểu Long, nhưng thật trùng hợp, cả hai cùng sinh ngày 27/11, Thái Long Vân sinh năm 1928, còn Lý Tiểu Long sinh năm 1940, đều sinh năm Thìn (Rồng), chỉ cách nhau 12 năm. “Có lẽ đây là mối duyên kỳ lạ giữa tôi và Lý Tiểu Long" , Thái Long Vân nói.
Thái Long Vân không chỉ là võ sư đào tạo ra nhiều đệ tử mà còn là học giả, yêu cổ cầm, thơ Đường, tiểu thuyết, lịch sử. Ông dạy con rằng “cầm như nhân sinh, chữ như nhân phẩm”, nhấn mạnh võ thuật là nghệ thuật, kết hợp âm nhạc, triết lý. Thái Long cho rằng võ thuật không chỉ là thi đấu mà là con đường tu thân, gắn với “Phật, Đạo, Nho”. Với học vấn uyên thâm và nhân cách cao thượng, ông được xem là đại sư võ thuật cuối cùng của võ thuật hiện đại Trung Quốc và được tờ The Paper gọi là “Nhất đại tông sư”.
