Lễ nghi truyền thống: nam nữ có khác

Người xưa coi trọng lễ nghi, trong văn hóa thường nhật, nam và nữ không được tùy ý gặp gỡ, trò chuyện. Tuy nhiên, người trẻ hiện đại lại nghĩ đó là một hủ tục và cho rằng lễ nghi là điều không cần thiết. Vậy lễ nghi giữa nam và nữ có thật sự quan trọng không? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu qua một số câu chuyện sau đây.

Danh Nham tên tự là Lã Động Tân, người huyện Vĩnh Lạc phủ Hà Trung, sống vào thời nhà Đường (nay là thị trấn Vĩnh Lạc, huyện Thụy Thành, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc). Ông là cháu trai của Thị lang Bộ Lễ, tướng quốc Lã Vị.

Lã Động Tân liên tiếp vượt qua các kỳ thi Hiếu liêm và Tiến sĩ. Sau đó, ông sống ẩn dật ở núi Trung Nam. Tại đây ông gặp Tổ sư Hán Chung Ly – người dạy ông cách tu luyện Đạo giáo, và đắc đạo thành tiên.

Lã Động Tân từng nói với các đệ tử của mình rằng, phú quý, quan tước, phúc lộc, vận mệnh của một người ở đời này và đời sau đều liên quan đến việc người đó kiên trì lối sống trong sạch, không phạm dâm dục.

Ông giảng giải điều này cho các đệ tử của mình như sau, dù mối quan hệ của ông với người nữ như thế nào, ông cũng luôn tuân thủ nghiêm ngặt lễ nghi phân biệt nam nữ, dù là khởi tâm động niệm về tình cảm hay kết bằng hữu cũng không tùy tiện.

Lã Động Tân nói: “Người nhà mặc dù có những cô gái xinh đẹp, nhưng ta không khởi tâm dâm. Đôi khi ta gặp một người phụ nữ trên đường, ta không dám quay lại nhìn. Đôi khi khi gặp chị của mình, ta cũng không được phép nói về những vấn đề cá nhân.

Khi khi gặp chị em họ, ta không được phép mỉm cười. Khi gặp dì và chị dâu, ta không được phép ngồi hay đi lại cùng họ. Khi gặp các cháu gái của mình, ta không cần phải gần gũi với chúng. Ta sợ danh tiếng của họ sẽ bị hoen ố suốt đời, ta sợ mình sẽ bị tổn hại. Thứ hai, ta sợ kinh động các vị thần trên thiên thượng. Thứ ba là ta sợ quả báo sắp đến nên không dám cẩu thả phạm tội tà dâm. 

Khi gặp phải những người không đoan nghiêm thủ lễ thì không kết bạn. Gặp sách viết chuyện dâm ô, tranh ảnh dâm ô thì phải đốt đi. Tâm chính trực thì trời cao sẽ ban khoa bảng hiển danh.

Lời dạy của Lã Động Tân đối với các đệ tử của ông không chỉ là tuân thủ nghiêm ngặt lễ nghi giữa nam và nữ trong khi tương tác, mà còn phải tiêu hủy các bức tranh và sách khiêu dâm ngay khi nhìn thấy và không kết giao với người có tâm bất chính.

Nói cách khác, một người muốn đạt được phú quý, quan tước, phúc lộc thì phải chọn kết giao với người chính trực, biết đối nhân xử thế một cách đúng đắn, tức là phải kết bạn với người chính trực.

Có một câu chuyện nổi tiếng được lưu truyền rộng rãi vào thời Xuân Thu tựa đề là: “Liễu Hạ Huệ ngồi ôm không loạn”. Còn dưới đây là câu chuyện khác có nội dung cũng tương tự:

Trong “Khổng Tử hệ liệt cố sự” ghi lại rằng, vào lúc nửa đêm, quả phụ đến xin trú ẩn nhà hàng xóm là Lỗ Nam vì nhà của cô ta bị dột, nhưng Lỗ Nam không đồng ý. Người phụ nữ hỏi: “Sao chàng không nhận thiếp vào nhà?”

Lỗ Nam nói: “Nghe nói nam nữ 60 tuổi mới được ở cùng nhau. Bây giờ con trai của ta còn nhỏ, ta cũng còn trẻ nên không dám nhận.”

Quả phụ nói: “Sao chàng không như Liễu Hạ Huệ? Con gái của thiếp còn nhỏ nhưng nhà thiếp bị dột, người trong nước sẽ không nói chuyện chàng cho thiếp trú nhờ là làm loạn.”

Lỗ Nam trả lời: “Liễu Hạ Huệ có thể làm được, còn ta thì không. Ta sẽ không làm những gì không nên làm và bắt chước những việc nên làm của Liễu Hạ Huệ.”

Khổng Tử nghe xong liền khen ngợi hành vi của Lỗ Nam đã đạt đến sự hoàn mỹ. Đó là việc làm của bậc trí giả, người thường không có được trí tuệ như vậy.

Vào cuối thời Đông Hán, có một cô gái hái dâu tên là Tần La Phu. Cô rất xinh đẹp và là một nữ nhạc sĩ đàn tranh nổi tiếng. Tên tuổi của cô được lưu trong lịch sử âm nhạc Trung Quốc.

Mỗi khi Tần La Phu xuất hiện trong rừng dâu, mọi người đều dừng lại công việc để ngắm nhìn cô. Khi quan thái thú đi ngang qua, nhìn thấy khí chất tao nhã thanh lịch của La Phu, ông dừng xe và mời cô đi cùng. La Phu trả lời: “Sứ quân có vợ, La Phu cũng đã có chồng.”

Thái thú không cam tâm, bèn mời mỹ nhân đến phủ đàn hát. La Phu đã chọn hát bài hát: “Mạch Thượng Tang” trong đó có đoạn như sau: Phía đông có hơn một ngàn nhân mã. Trượng phu của ta cưới bạch mã, dẫn đầu đoàn. Dải ruy băng màu xanh lá buộc vào đuôi của ngựa, trên đầu ngựa có vàng, và dắt trên eo một thanh kiếm hươu màu đen giá trị hàng nghìn vạn tiền…

Trong “Thi kinh- Chu Nam – Hán Quảng” có viết: “Phía nam có cây, không thể nghỉ ngơi. Nhà Hán có du nữ, không thể nghĩ tới.” Ý chính là: Ở phía nam của ngọn núi có cây cao, nhưng bạn không thể nghỉ ngơi dưới tán cây đó. Nhà Hán có những người phụ nữ đi du ngoạn bằng thuyền trên sông nhưng không được nghĩ đến họ.

Những điều này đều ám chỉ là nam và nữ phải biết phép tắc, tuân thủ lễ nghi, đối với người ngoài, không được cầu thân.

Trong tiểu thuyết kinh điển Tam Quốc Chí có nhân vật Quan Vân Trường nổi tiếng là người trung nghĩa thủ lễ. Quan Công nổi tiếng ngay trong trận chiến đầu tiên bằng điển tích “ôn tửu trảm Hoa Hùng”; sau đó chặt đầu Nhan Lương và Văn Châu. 

Quan Công cũng là người trọng nghĩa khinh lợi và “không thờ hai chủ”. Chuyện kể rằng, sau khi bị Tào Tháo lừa đầu hàng, Tào Tháo ba ngày tổ chức yến tiệc nhỏ và năm ngày tổ chức yến tiệc lớn, còn tặng ngựa quý và mỹ nữ cho Quan Công. Nhưng Quan Công khẳng khái khước từ.

Trên đường về Hứa Xương, Tào Tháo cố tình để Quan Vũ ở cùng phòng với hai người chị dâu. Thế nhưng, đêm đó, Quan Công đứng ngoài trời thắp đèn đọc sách suốt đêm. Một người tên là Hồ Ban lén theo dõi Quan Công và thấy ông chỉ đứng đọc sách, liền thở dài nói: “Đây quả thực là tiên nhân!”

Quan Công không bị phú quý và nữ sắc làm động tâm. Sự kiên thủ trung nghĩa của ông đã được lưu truyền thiên cổ. Người đời sau ca ngợi rằng: “Các anh hùng trứ danh thời Tam Quốc đều nghĩa khí như vậy”.

Qua những câu chuyện trên, chúng ta có thể thấy, giữa nam và nữ không thể tùy tiện tương tác. Điều này có liên quan mật thiết đến tâm tính và hành vi của một người liệu có quang minh chính đại hay không.

Thời đại ngày nay, nam nữ tự do. Họ tùy tiện kết thân, bởi vậy đã không ít sự việc ngoại tình đã xảy ra. Rất có thể họ không có ý ngoại tình, phản bội, hoặc phát sinh quan hệ bất chính, nhưng con người có lòng tham và tình cảm yếu đuối, trong môi trường không có sự ước thúc, cảnh giác, “rơm” và “lửa” gần nhau dễ phạm sai lầm dẫn đến thất thân và hủy hoại cuộc đời. Cho nên giữa nam và nữ không thể không giữ lễ nghĩa.

Nguồn: Secretchina (Wendy).